બ્રિટનમાં નાગા માણસની ‘ખોપરી’ની હરાજી થશે, સીએમ જયશંકરને લખ્યો પત્ર; રોકવાની માંગ કરી 

ઓક્સફર્ડના પિટ્સ રિવર મ્યુઝિયમમાં નાગા સમુદાયની લગભગ 6,500 વસ્તુઓનો સંગ્રહ છે, જે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના વિસ્તરણ અને વસાહતી શાસન દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવી હતી.

નાગાલેન્ડના મુખ્ય પ્રધાન નેફિયુ રિયોએ યુનાઇટેડ કિંગડમમાં નાગા માણસની ખોપરીની સૂચિત હરાજીને “માનવતાનું અપમાન” અને “વસાહતી હિંસાનું સતત સ્વરૂપ” ગણાવ્યું છે. તેણે ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરને પત્ર લખીને આ મુદ્દે હસ્તક્ષેપની માંગ કરી છે. 19મી સદીની શિંગડાવાળી નાગાની ખોપરી 9 ઓક્ટોબરના રોજ પ્રતિષ્ઠિત હરાજી ગૃહ ‘ધ સ્વાન એટ ટેટ્સવર્થ’ દ્વારા હરાજી કરવાની યોજના હતી, જેની અંદાજિત કિંમત £3,500 થી £4,500 (આશરે રૂ. 494,634) હતી. જોકે આ હરાજી અંગે ઉઠેલા વાંધાઓ બાદ મંગળવારે સાંજ સુધીમાં આ વસ્તુને હરાજીની યાદીમાંથી હટાવી દેવામાં આવી હતી.

મુખ્ય પ્રધાન રિયોએ આ પગલું એ પછી લીધું કે જ્યારે ફોરમ ફોર નાગા રિકોન્સિલિયેશન (FNR) એ સોમવારે તેમને આ મામલે પત્ર લખ્યો હતો. આ ફોરમમાં ચર્ચના આગેવાનો અને સમાજના વિવિધ વર્ગોના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે. વિદેશ પ્રધાનને લખેલા તેમના પત્રમાં, રિયોએ કહ્યું કે આ હરાજીને નાગાલેન્ડના તમામ વર્ગો દ્વારા “નકારાત્મક રીતે” જોવામાં આવે છે, કારણ કે તે આપણા લોકો માટે અત્યંત ભાવનાત્મક અને પવિત્ર મુદ્દો છે.

તેણે પોતાના પત્રમાં લખ્યું, “તમે સંમત થશો કે કોઈપણ મૃત વ્યક્તિના અવશેષો તેના લોકો અને તેની જમીનના છે. “વધુમાં, માનવ અવશેષોની હરાજી લોકોની લાગણીઓને ઊંડી ઠેસ પહોંચાડે છે, તે અમાનવીયકરણનું કૃત્ય છે અને તેને આપણા લોકો સામે ચાલી રહેલી સંસ્થાનવાદી હિંસા તરીકે જોવામાં આવે છે.”

રિયોએ વિદેશ મંત્રાલયને અપીલ કરી છે કે તે આ મુદ્દો બ્રિટનમાં ભારતીય હાઈ કમિશન સમક્ષ ઉઠાવે અને હરાજી રોકવા માટે તમામ જરૂરી પગલાં લે. “અમે ભારત સરકારને વિનંતી કરીએ છીએ કે અમારા લોકોના અધિકારો અને ભાવનાઓનું રક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે દરેક શક્ય પ્રયાસો કરે,” તેમણે લખ્યું.

આ મુદ્દો નાગા સમુદાયના લાંબા સંઘર્ષનો એક ભાગ છે જેમાં તેઓ બ્રિટનમાંથી તેમના પૂર્વજોના અવશેષો પરત લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ઓક્સફર્ડના પિટ્સ રિવર મ્યુઝિયમમાં નાગા સમુદાયની લગભગ 6,500 વસ્તુઓનો સંગ્રહ છે, જે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના વિસ્તરણ અને વસાહતી શાસન દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવી હતી. આ વસ્તુઓમાં ઘણા માનવ અવશેષો પણ સામેલ છે, જે ત્યાં એક સદી કરતા વધુ સમયથી રાખવામાં આવ્યા છે. 2020માં શરૂ થયેલી આ પ્રક્રિયામાં ફોરમ ફોર નાગા રિકોન્સિલિયેશન (FNR) એ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. FNR એ મુખ્ય પ્રધાનને લખેલા તેના પત્રમાં આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે “નાગા પૂર્વજોના માનવ અવશેષો પરત કરવાની પ્રાથમિકતા હવે પહેલા કરતા વધુ અનુભવાય છે.”