ભારત-પાકિસ્તાન તણાવ વચ્ચે ચીન પ્રવેશ કરશે કે નહીં? પૂર્વ આર્મી કમાન્ડરે આખી વાત સમજાવી રહી

પૂર્વ કમાન્ડના ભૂતપૂર્વ વડા લેફ્ટનન્ટ જનરલ આર પી કલિતાએ કહ્યું, “ગલવાન 2020 ની ઘટના પછી, બંને દેશો વચ્ચે ઘણી ચર્ચા થઈ હતી અને મુકાબલાના છેલ્લા તબક્કે ગતિરોધ દૂર થઈ ગયો છે.

શું ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે ચીન આ મેદાનમાં ઉતરી શકે છે? શું ચીન પાકિસ્તાનને મદદ કરવા આગળ આવી શકે છે? ભારતીય સેનાના ભૂતપૂર્વ કમાન્ડરે કહ્યું છે કે, પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની “અશાંતિ”માં ચીન સીધી રીતે સામેલ થવાની શક્યતા ઓછી છે કારણ કે વર્તમાન ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિ અને ટેરિફ સંબંધિત “જટિલતાઓ” છે. જોકે, તેમણે કહ્યું કે પાકિસ્તાન સાથે ચીનની મિત્રતા જાણીતી છે.

ગલવાન પછી, ચીન સાથે ઘણી ચર્ચા થઈ

“ગલવાન 2020 ની ઘટના પછી, બંને દેશો વચ્ચે ઘણી ચર્ચા થઈ હતી અને મુકાબલાના છેલ્લા તબક્કે ગતિરોધ દૂર થઈ ગયો છે,” પૂર્વીય કમાન્ડના ભૂતપૂર્વ વડા લેફ્ટનન્ટ જનરલ (નિવૃત્ત) રાણા પ્રતાપ કલિતાએ જણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે સંઘર્ષના છેલ્લા ક્ષેત્રોના ઉકેલ પછી, “સામાન્યીકરણની પ્રક્રિયા” શરૂ થઈ છે અને દ્વિપક્ષીય પદ્ધતિઓએ વેગ પકડ્યો છે, જેમાં સીધી ફ્લાઇટ્સ ફરી શરૂ કરવા અને કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા સહિતની વાટાઘાટોનો સમાવેશ થાય છે. કાલિતાએ એમ પણ કહ્યું કે બંને દેશો અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા વધેલા વેપાર ટેરિફનો સામનો કરી રહ્યા છે, જેની અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ પડી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત અને ચીન, ઉત્પાદક દેશો હોવા ઉપરાંત, મુખ્ય વપરાશ બજારો પણ છે, તેથી ડ્યુટી ફેરફારોની અસર તેમના પર વધુ અનુભવાશે.

અનુમાન લગાવવું મુશ્કેલ

ભૂતપૂર્વ લશ્કરી કમાન્ડરે કહ્યું, “આ જટિલતાઓ અને ભૂ-રાજકીય વિકાસને જોતાં, પહેલગામ ઘટનાથી સર્જાયેલી અસ્થિરતા પર ચીન તરફથી કોઈ સીધો પ્રતિભાવ મળશે કે નહીં તે હાલ આગાહી કરવી મુશ્કેલ છે. પરંતુ હાલમાં મને નથી લાગતું કે તેઓ સીધી રીતે સંડોવાયેલા હશે.” કલિતાએ કહ્યું, “પાકિસ્તાન સાથે દરિયાઈ જોડાણની સંવેદનશીલતા જાણીતી છે. ચીન માટે પાકિસ્તાન દ્વારા અરબી સમુદ્ર સુધી પહોંચનું મહત્વ પણ જાણીતું છે.”

બાંગ્લાદેશ સરહદ પર સંવેદનશીલતા અંગે તેમણે કહ્યું કે તે હજુ પણ યથાવત છે અને “બાંગ્લાદેશમાં સરકાર બદલાયા પછી તેમાં વધુ વધારો થયો છે.” તેમણે કહ્યું, “શેખ હસીના સરકારના પતન પછી, અમે બાંગ્લાદેશમાં ભારત વિરોધી ભાવના વધતી જોઈ છે, જેને ધાર્મિક ઉગ્રવાદીઓ દ્વારા ભડકાવવામાં આવી રહી છે.” ભૂતપૂર્વ સૈન્ય કમાન્ડરે જણાવ્યું હતું કે બાંગ્લાદેશમાં કાર્યકારી સરકાર સત્તામાં આવ્યા પછી અંસાર-ઉલ-બાંગ્લા જેવા આતંકવાદી જૂથોના અગ્રણી વ્યક્તિઓને જેલમાંથી મુક્ત કરવાથી પણ “ભારત વિરોધી ભાવનાના ઉદયમાં સામૂહિક રીતે ફાળો મળ્યો છે.”

બાંગ્લાદેશમાં આતંકવાદી કેમ્પ ખુલવા એ ચિંતાનો વિષય છે.

તેમણે કહ્યું કે ISIના ડિરેક્ટર જનરલ સહિત વરિષ્ઠ પાકિસ્તાની લશ્કરી અધિકારીઓની મુલાકાત આ સંવેદનશીલતાને વધુ વધારે છે. તેમણે કહ્યું કે બાંગ્લાદેશથી સ્થળાંતર અને ઉત્તરપૂર્વમાં “ઇસ્લામિક કટ્ટરવાદ ફેલાવવા માટે ઘૂસણખોરી” – આ બધું વસ્તી પેટર્નમાં અસ્તિત્વમાં રહેલી સંવેદનશીલતાને કારણે છે, ખાસ કરીને આસામ અને ત્રિપુરા જેવા રાજ્યોમાં, જ્યાં વસ્તી સંતુલિત અને સંવેદનશીલ છે, અને આ બધા ચિંતાનો વિષય છે. કાલિતાએ કહ્યું કે સાંકડો સિલિગુડી કોરિડોર ભારત માટે પણ એક સંવેદનશીલ વિસ્તાર છે કારણ કે તે ઉત્તરપૂર્વને વ્યૂહાત્મક જોડાણ પૂરું પાડે છે. તેમણે કહ્યું કે બાંગ્લાદેશમાં આતંકવાદી શિબિરો ફરી શરૂ થવાની સંભાવના ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે ઉલ્ફા અને અન્ય સંગઠનોના ત્યાં પોતાના અડ્ડાઓ છે. જોકે, કલિતાએ કહ્યું કે ભારતીય સશસ્ત્ર દળો કોઈપણ પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે તૈયાર છે.