1 જુલાઈથી નવા ફોજદારી કાયદા લાગુ કરવામાં આવશે, છેતરપિંડી કરનારાઓને ‘420’ નહીં પણ 316 કહેવામાં આવશે, હત્યાની કલમ 302 હવે અસ્તિત્વમાં રહેશે નહીં.

રાજ્યસભામાં ફોજદારી બિલ રજૂ કરતી વખતે કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે કહ્યું હતું કે આ કાયદાના અમલ પછી ‘તારીખ-પર-તારીખ’ યુગનો અંત આવશે અને ત્રણ વર્ષમાં ન્યાય મળશે.

1 જુલાઈથી ત્રણ નવા ફોજદારી કાયદા અમલમાં આવશે. કેન્દ્ર સરકારે આજે આ અંગે જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બ્રિટિશ-યુગના ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC), ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ અને ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડ (CrPC) ને બદલે ત્રણ નવા ફોજદારી કાયદા 1 જુલાઈથી અમલમાં આવશે. આ ત્રણ નવા ફોજદારી કાયદા ભારતીય ન્યાય સંહિતા, ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ છે.

તમને જણાવી દઈએ કે આ ત્રણ બિલ સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા શિયાળુ સત્ર દરમિયાન પસાર કરવામાં આવ્યા હતા. બાદમાં રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ ત્રણેય નવા ફોજદારી કાયદા બિલને મંજૂરી આપી હતી. રાષ્ટ્રપતિની સંમતિ મળ્યા બાદ તેમને કાયદો બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ ત્રણ કાયદા ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ 1872, ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડ 1973 અને IPCનું સ્થાન લેશે. નિષ્ણાતોના મતે, ત્રણ નવા કાયદા આતંકવાદ, મોબ લિંચિંગ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકતા ગુનાઓ જેવા ગુનાઓ માટે સજાને વધુ કડક બનાવશે.

ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાં 20 નવા ગુના ઉમેરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે IPCમાં હાજર 19 જોગવાઈઓ દૂર કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત 33 ગુનામાં જેલની સજામાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. 83 જોગવાઈઓમાં દંડની સજામાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે 23 ગુનાઓમાં ફરજિયાત લઘુત્તમ સજાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે અને 6 ગુનાઓમાં ‘સમુદાય સેવા’ શિક્ષાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

રાજ્યસભામાં ફોજદારી બિલ રજૂ કરતી વખતે, કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે કહ્યું હતું કે આ કાયદાના અમલીકરણ પછી, ‘તારીખ-પર-તારીખ’ યુગનો અંત સુનિશ્ચિત થશે અને ત્રણ વર્ષમાં ન્યાય મળશે. આ બિલોને ઐતિહાસિક ગણાવતા અમિત શાહે કહ્યું હતું કે આ કાયદાથી નાગરિકોના અધિકારોને સર્વોપરી રાખવામાં આવશે અને મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

શું શું બદલાયું?

IPC: કયું કૃત્ય ગુનો છે અને તેની સજા શું થશે? આ IPC દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. હવે તેને ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા કહેવામાં આવશે. IPCમાં 511 સેક્શન (કલમો) હતી, જ્યારે BNSમાં 358 સેક્શન હશે. 21 નવા ગુના ઉમેરાયા છે. 41 ગુનામાં કેદની મુદતમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. 82 ગુનામાં દંડ વધ્યો છે. 25 ગુનામાં ફરજિયાત લઘુત્તમ સજા દાખલ કરવામાં આવી છે. 6 ગુનામાં સમુદાય સેવાની સજા થશે. અને 19 કલમો નાબૂદ કરવામાં આવી છે.

– CrPC: ધરપકડ, તપાસ અને કાર્યવાહીની પ્રક્રિયા CrPCમાં લખેલી છે. CrPCમાં 484 કલમો હતી. હવે ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતામાં 531 કલમો હશે. 177 કલમો જેટલી બદલવામાં આવી છે. 9 નવી કલમો ઉમેરવામાં આવી છે અને 14 કલમો નાબૂદ કરવામાં આવી છે.

– ઈન્ડિયન એવિડન્સ એક્ટઃ કેસના તથ્યો કેવી રીતે સાબિત થશે, નિવેદનો કેવી રીતે રેકોર્ડ કરવામાં આવશે, આ બધું ઈન્ડિયન એવિડન્સ એક્ટમાં છે. અગાઉ તેમાં 167 કલમો હતી. ભારતીય પુરાવા સંહિતામાં 170 કલમો હશે. 24 કલમો માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. બે નવા કલમો ઉમેરવામાં આવી છે. 6 કલમો ને બંધ કરવામાં આવી છે.